Isparta lavantasına bilimsel dokunuş
Lise öğrencisi Elif Gökboyun, Isparta’nın simge ürünlerinden lavantanın geleneksel kullanım alanlarını araştırarak, bu bitkiyi biyobozunur yara örtüsü hidrojelinde değerlendirmeyi hedefleyen bir proje hazırladı.
Isparta’nın önemli tarımsal ürünlerinden biri olan lavanta, bu kez turizm, kozmetik ve parfüm sektörlerinin dışında biyomedikal alanda değerlendiriliyor. Lise öğrencisi Elif Gökboyun, Isparta lavantasının geleneksel tıbbi kullanımını bilimsel yöntemlerle araştırarak, doku mühendisliği ve yara tedavisinde kullanılabilecek biyobozunur bir yara örtüsü hidrojelinin geliştirilmesine yönelik proje hazırladı.
Daha önce biyoloji ve biyokimyanın farklı alanlarında araştırmalar gerçekleştirdiğini belirten Gökboyun, bilimin yalnızca laboratuvar ortamındaki teorik çalışmalarla sınırlı kalmaması gerektiğini ifade etti. Gökboyun, yaşanılan coğrafyanın doğal değerlerinin bilimsel çalışmalarla bir araya getirilmesiyle katma değerli sonuçlar ortaya çıkabileceğini vurguladı.
GELENEKSEL KULLANIMLAR ARAŞTIRILDI
Projenin ilk aşamasında Isparta lavantasının halk arasında geçmişten günümüze nasıl kullanıldığı araştırıldı.
Isparta’da gerçekleştirilen saha görüşmeleriyle lavantanın geleneksel tıbbi kullanım biçimlerinin kayıt altına alınması ve kapsamlı bir etnobotanik arşiv oluşturulması amaçlandı.
Proje kapsamında halk arasında kuşaktan kuşağa aktarılan lavanta kullanım biçimleri laboratuvar ortamına taşınarak, doku mühendisliği alanında kullanılabilecek aktif ve biyobozunur bir yara örtüsü hidrojelinin geliştirilmesine yönelik çalışma yürütüldü.
PROJENİN ÇIKIŞ NOKTASI ÇOCUKLUK YILLARI
Projenin ortaya çıkış sürecini anlatan Gökboyun, lavantanın günlük yaşamda farklı amaçlarla kullanılmasına çocukluk yıllarından itibaren tanıklık ettiğini belirtti.
Gökboyun, zaman içerisinde lavantanın geleneksel kullanımının arkasındaki bilimsel mekanizmaların ve kimyasal bileşenlerin ne kadar belgelenmiş olduğunu sorgulamaya başladığını ifade etti.
Isparta’da gerçekleştirilen saha görüşmeleriyle geleneksel bilginin kaybolmadan bilimsel bir altyapıyla gelecek kuşaklara aktarılmasının önemini gördüğünü belirten Gökboyun, projenin bu düşünceden ortaya çıktığını söyledi.
HEDEF LAVANTAYA YÜKSEK KATMA DEĞER KAZANDIRMAK
Isparta lavantasının bugün ağırlıklı olarak turizm, kozmetik, sabun ve parfüm sektörlerinde ham veya yarı işlenmiş ürün olarak değerlendirildiğine dikkat çeken Gökboyun, projesiyle lavantanın biyomedikal ve ileri teknoloji alanlarında da kullanılabileceğini göstermeyi hedeflediğini belirtti.
Geliştirilen biyobozunur yara örtüsü gibi biyomalzemelerin gelecekte bölgenin tarımına ve ekonomisine farklı bir perspektif kazandırabileceğini ifade eden Gökboyun, yerel bir ürünün yüksek teknoloji ürünü haline getirilmesinin önemine dikkat çekti.
Projenin bir diğer hedefinin ise Isparta’da kuşaklar boyunca aktarılan geleneksel tıp bilgisinin bilimsel olarak incelenmesi ve uluslararası bilim dünyasına kazandırılması olduğu belirtildi.
SAHA ÇALIŞMASINDA DİKKAT ÇEKEN HİKÂYELER
Projenin dikkat çeken bölümlerinden birini Isparta’da gerçekleştirilen saha görüşmeleri oluşturdu.
Gökboyun, görüşmeler sırasında halk tıbbının yalnızca geçmişten kalan bir inanış olmadığını, günlük yaşam içerisinde hâlâ sürdürülen bir tecrübe olduğunu gördüğünü ifade etti.
Özellikle “Osman Amca” olarak tanıttığı bir vatandaşla yapılan görüşmenin kendisini etkilediğini belirten Gökboyun, lavantanın nesilden nesile aktarılan kullanım şekillerini ve lavanta yağının hangi oranlarda kullanıldığını yöre insanından dinleme fırsatı bulduklarını anlattı.
Genç öğrencinin çalışması; yerel kültür, tarım, geleneksel bilgi ve modern biyoteknolojiyi aynı proje içerisinde buluşturmasıyla dikkat çekiyor.
Kaynak :son32.com
